Sở hữu chất giọng cao vút, trong trẻo và ngọt ngào hiếm có, NSƯT Kim Thành đã ghi dấu ấn khó phai trong lòng người mộ tuồng với giọng hát thanh cao như chạm đến trái tim người nghe.
NSƯT Kim Thành tên thật là Đinh Thị Thành, sinh năm 1965 tại huyện Tây Sơn (Bình Định cũ), là con gái của cố NSND Đinh Quả - một nghệ sĩ “gạo cội” của sân khấu tuồng Bình Định. Từ bé, Kim Thành sớm bộ lộ tài năng và bén duyên với sân khấu từ khi tham gia đội văn nghệ địa phương. Dưới sự dìu dắt của cha mình, chị đã sớm lĩnh hội nền tảng bài bản trong ca hát và diễn xuất của nghệ thuật Tuồng (Hát bội).
Chân dung NSƯT Kim Thành
Năm 1979, chị nhập học lớp trung cấp Tuồng với thời gian đào tạo 4 năm, đặc biệt hơn, giáo viên chủ nhiệm của lớp là cha của chị - NSND Đinh Quả. Trong suốt 4 năm học, dù được “người thầy đặc biệt” truyền dạy từng điệu ca, câu hát, từ cách luyến láy, nhấn âm, nhả chữ đến cách nhập vai, biểu diễn… nhưng Kim Thành không hề ỷ lại, mà luôn khiêm nhường, nổ lực tập luyện, trau dồi chuyên môn - từ những câu hát, làn điệu nhỏ, chị cũng phải luyện nhiều ngày liền đến khi nhuần nhuyễn theo đúng ý của thầy Đinh Quả mới thôi.
Năm 1983, sau khi tốt nghiệp, Kim Thành về công tác tại Nhà hát Tuồng Đào Tấn (nay là Đoàn Tuồng Đào Tấn thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Gia Lai) đến khi nghỉ hưu (năm 2020). Sở hữu vóc dáng nhỏ nhắn nên chị thường được giao các vai “kép con” và “lão” - những vai diễn này là cơ hội để Kim Thành phô diễn tài năng, sự nỗ lực vượt bậc trên sân khấu và gặt hái được những quả ngọt xứng đáng: HCV vai Trại Ba trong vở“Ngũ hổ Bình Tây” tại Hội thi tiếng hát hay sân khấu toàn quốc (1992); HCV vai Ngọc Mai trong vở “Bùi Thị Xuân hồi kết cuộc” tại Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc (1995); giải Ba vai Loan Dung trong vở “Lý Phụng Đình” tại Hội thi tài năng trẻ (1998)… và các vai diễn ấn tượng khác như: Hồ Nô trong vở “Hộ sanh đàn”, Phương Cơ trong “Ngọn lửa Hồng Sơn”, Quách Hải Thọ trong “Bao công xử án Quách Hòe”,…
Dù không lợi thế về hình thể sân khấu, nhưng bù lại, Kim Thành có một lợi thế vượt trội: chất giọng thiên phú. Những tính từ như cao vút, trong sáng, ngọt ngào, truyền cảm dường như vẫn rất mơ hồ, chung chung để biểu đạt về sức quyến rũ của tiếng hát Kim Thành. Không dừng lại ở diễn tuồng, chị còn thể hiện tốt dân ca, bài chòi và hát vọng hậu trường - một công việc khó, đòi hỏi kỹ thuật, làn hơi và cảm xúc tinh tế.
Thành công của một vở tuồng không chỉ qua diễn xuất của người diễn viên trên sân khấu, mà còn là sự hòa nhịp của nhiều yếu tố, trong đó không thể thiếu âm nhạc và tiếng hát hậu trường. Với Kim Thành, những khoảnh khắc cất tiếng hát phía sau cánh rèm sân khấu dường như là phút giây chị được sống trọn vẹn với suối nguồn thanh âm dạt dào trong mình - một giọng ca trong trẻo như dòng suối mát lành chảy xuyên suốt mỗi vở tuồng, làm say đắm bao bao thế hệ khán giả. Ở đó, mọi tâm tư của tác giả, mọi nhịp thở của nhân vật như thấm vào chị, để rồi qua giọng ca thanh cao, bay bổng mà vẫn mộc mạc, dung dị, tất cả được gửi gắm một cách tinh tế, trọn vẹn. Có thể nói Kim Thành là giọng hát vọng số 1 của Nhà hát Tuồng Đào Tấn lúc bấy giờ.
Năm 1984, Kim Thành kết duyên vợ chồng với NSƯT Đình Trương - bạn học đồng khóa lớp Trung cấp Tuồng, cũng là diễn viên, đồng nghiệp của chị tại Nhà hát Tuồng Đào Tấn. Họ vừa là bạn đời, vừa là bạn diễn song hành cùng nhau trên con đường nghệ thuật đầy gian nan. Trên sân khấu, họ nhiều lần nhập vai cùng nhau như: Kim Thành vào vai Trịnh Ấn (con), Đình Trương vai Trịnh Ân (cha) trong vở “Trảm Trịnh Ân”; Kim Thành vai Phương Cơ (con), Đình Trương vai Lão Tạ (cha) trong vở “Ngọn lửa Hồng Sơn”. Dù vào vai cha - con, nhưng là bạn đời tâm giao nên họ có sự kết nối, hợp ý và vào vai rất ăn khớp, nhịp nhàng trên sân khấu.
NSƯT Kim Thành (trái) vào vai Trịnh Ấn trong tuồng “Đào Tam Xuân loạn trào”
Những năm 80 của thế kỷ trước, nền kinh tế đất nước gặp nhiều khó khăn, đời sống của người nghệ sĩ sân khấu truyền thống cũng bị ảnh hưởng. Nhưng vượt qua tất cả, với tình yêu nghề và nhiệt huyết trong mình, anh chị đã cố gắng vừa chăm lo cho gia đình, vừa bươn chải kinh tế để theo nghề và giữ nghề đến cùng.
Ngoài vai trò là một nghệ sĩ Tuồng, công chúng yêu thích văn hóa - nghệ thuật của Bình Định cũ cũng quá quen thuộc với một Kim Thành - nghệ sĩ ngâm thơ. Giọng ngâm Kim Thành được giới chuyên môn đánh giá cao bởi sự uyển chuyển, giàu xúc cảm - một tài năng ít người có. Hồn thơ qua giọng ngâm của chị như được tiếp thêm sức sống cộng hưởng cùng người nghe. Suốt nhiều năm nay, chị là nghệ sĩ diễn ngâm hàng đầu được tin tưởng “chọn mặt gửi vàng” trong các chương trình nghệ thuật biểu diễn nhạc, thơ tại Bình Định cũ.
Với bề dày gần 40 năm kinh nghiệm, sở hữu nhiều “bí kíp” do cha mình truyền dạy, nhất là cách hát làn điệu, bài bản, xử lý chất giọng trong Tuồng nên chị được nhiều diễn viên trẻ tìm đến học hỏi kinh nghiệm. Chị cũng tham gia truyền nghề cho nhiều thế hệ kế cận của Nhà hát với tất cả sự nhiệt thành, mộc mạc và gần gũi nhất. Kim Thành không mang giọng hát để “khoe” mà để “giữ hồn Tuồng” - trong từng hơi thở, từng câu ca, từng lời ngâm có sự dạn dày của kinh nghiệm, của tình cảm dành cho nghệ thuật, của trách nhiệm với “nghiệp” hát Tuồng.
Năm 2012, Kim Thành đã được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú - minh chứng cho những nỗ lực không ngừng nghỉ, sự đóng góp bền bỉ cho sân khấu Tuồng và nghệ thuật truyền thống.
Nếu sân khấu Tuồng là một vườn hoa, thì NSƯT Kim Thành là một bông hoa tinh khiết - với giọng hát thanh cao, ngọt ngào hiếm có, không quá phô trương, nhưng để lại dư âm sâu sắc trong lòng người nghe.
